برخلاف خودروهای بنزینی که زیرساخت آن‌ها طی دهه‌ها شکل گرفته، خودروهای پاک نیازمند بستری چندلایه و هماهنگ هستند؛ زیرساختی که تنها به ایستگاه شارژ محدود نمی‌شود. شبکه برق، تعمیرات و خدمات فنی، تأمین قطعات، ایجاد استانداردها و همچنین آموزش از الزامات زیرساختی برقی‌سازی حمل و نقل است.

تجربه جهانی؛ زیرساخت، پیش‌نیاز توسعه بازار

نگاهی به تجربه کشورهای پیشرو نشان می‌دهد توسعه زیرساخت، مقدم بر رشد بازار خودروهای انرژی نو بوده است. چین پیش از جهش فروش، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه شبکه شارژ شهری و بین‌شهری انجام داد و با ایجاد دسترسی گسترده، ریسک استفاده از این خودروها را برای مصرف‌کننده کاهش داد. در نروژ، ترکیب مشوق‌های قانونی، سیاست‌های شهری و توسعه زیرساخت، نقش تعیین‌کننده‌ای در پذیرش عمومی خودروهای هیبریدی و برقی ایفا کرد. ژاپن نیز با تمرکز بلندمدت بر خودروهای هیبریدی، زمینه فرهنگی و فنی لازم برای گذار تدریجی به شارژ گسترده را فراهم ساخت. در اروپا، مشارکت خودروسازان با اپراتورهای انرژی و شارژ، به شکل‌گیری شبکه‌های یکپارچه و قابل‌اتکا منجر شده است.

نقش خودروسازان در ایجاد زیرساخت؛ منطق عرضه مرحله‌ای در تجربه جهانی و ایران

تجربه کشورهای پیشرو نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های خودروهای پاک فرآیندی زمان ‌بر و تدریجی است. در بازارهایی مانند نروژ، چین، ژاپن و کشورهای اروپایی، ایجاد زیرساخت‌هایی نظیر شبکه گسترده شارژ، تقویت و هوشمندسازی شبکه برق، تدوین استانداردها، آموزش نیروی انسانی متخصص، شکل‌گیری شبکه خدمات پس از فروش و تعریف مدل‌های اقتصادی پایدار، بین یک تا دو دهه زمان برده است. این کشورها پس از عبور از مراحل آزمایشی، امروز به سطحی از بلوغ زیرساختی رسیده‌اند که عرضه گسترده خودروهای تمام‌ برقی برای آن‌ها توجیه‌پذیر و کم‌ریسک است.

در ایران اما ورود جدی به حوزه خودروهای پاک به سال‌های اخیر بازمی‌گردد و توسعه زیرساخت‌ها همچنان در مراحل ابتدایی قرار دارد. محدودیت زیرساخت شارژ، چالش‌های شبکه برق و شکل‌گیری بخش‌هایی مانند آموزش تخصصی، تأمین قطعات، بازیافت باتری و چارچوب‌های مقرراتی، ایجاب می‌کند مسیر گذار به خودروهای پاک با رویکردی مرحله‌ای و واقع‌بینانه طی شود.